معماری آرامگاهی

معماری آرامگاهی قبل از اسلام

مقدمه:

یکی از پر تعداد ترین بناهای تاریخی به جای مانده در ایران آرامگاه میباشد.که با بررسی و مطالعه سیر تاریخی و فرهنگی ان اطلاعات بسیاری پیرامون تحولات معماری به دست خواهد امد.طبیعی است توجه جوامع انسانی به معماری این گونه بناها معلول دو علت بوده است:عامل معنوی مذهبی و دیگری عامل اجتماعی .
معماری ارامگاهی در ایران (قبل از اسلام و بعد از اسلام)تمرکز ایجاد شده است.
در اهمیت معماری ارامگاهی همین بس که بخش قابل توجهی از بقایای معماری قدیم را شامل میشود.
ادولف لوس در این رابطه میگوید:معماری چیزی نیست جز یادمانها و مقابر که بیانگر تاریخ و قدمت قوم و ملت هاست.

توسعه، تحول و گسترش کاروانسراهای ایران در دوره های مختلف بستگی به وضعیت اجتماعی ، اقتصادی و مذهبی داشته و شکلیابی و توسعه ی آن متناسب با موارد یلد شده بوده است. یکی از علل پیدایش کاروانسراها را می توان نیاز مبرم کاروان و کاروانیان به حمایت در طول سفر دانست.

در ادوار اسلامی عوامل متعددی در شکلیابی و توسعه کاروانسراها داشته است که مهمترین آنها را دلایل مذهبی ، نظامی و اقتصادی تشکیل می دهد. همانند دیگر هنرهای اسلامی اطلاعات پیرامون کاروانسراهای اوایل اسلام اندک است.در سفرنامه ها و کتابهای جغرافیای تاریخی مثل« ابن حوقل» و « ناصر خسرو» اطلاعاتی در مورد ایجاد کاروانسراها در پیوند تجارت و زیارت دیده می شود. سلسله های اوایل اسلام، مانند «  آل بویه» ، « سامانیان» و « آل زیار» به ایجاد بناهای عام المنفعه و آب انبارها اهمیت بسیار می دادند؛ مانند «رباط ماهی» در جاده مشهد- سرخس که به صورت چهار ایوانی از یادگاران آن زمان است.

کاروانسرای رباط شرف در ۴۵ کیلومتری شهر سرخس واقع است.در کهن‌ترین متون جغرافیای اسلامی از رباط به عنوان آبگینه یاد کرده‌اند.

 طبق مدارک و متون تاریخی بانی بنای فعلی شرف الدین ابوطاهربن سعدالدین عل القمی است که مدتی حکومت مرو را و سرانجام صدارت سلطان سنجررابرعهده داشت.

بنای رباط به سال ۵۴۹ قمری در زمان سلطان سنجرسلجوقی با مصالح آجر و گچ ساخته شده است و یکی از شاهکارهای هنر ایرانی به شمار می‌رود.

تخت جمشید ،مجموعه ای از کاخهای بسیار باشکوهی است که ساخت آنها در سال ب512 قبل از میلاد آغاز شد و اتمام آن 150 سال به طول انجامید.تخت جمشید در محوطة وسیعی واقع شده که از یک طرف به کوه رحمت و از طرف دیگر به مرودشت محدود است . این کاخهای عظیم سلطنتی در کنار شهر پارسه که یونانیان آن را پرسپولیس خوانده اند ساخته شده است .

ساختمان تخت جمشید در زمان داریوش اول در حدود 518 ق . م ، آغاز شد. نخست صفه یاتختگاه بلندی را آماده کردند و روی آن تالار آپادانا و پله های اصلی و کاخ تچرا را ساختند . پس از داریوش ، پسرش خشایارشا تالار دیگری را بنام تالار هدیش را بنا نمود و طرح بنای تالار صد ستون را ریخت . اردشیر اول تالار صد ستون را تمام کرد . اردشیر سوم ساختمان دیگری را آغاز کرد که ناتمام ماند . این ساختمانها بر روی پایه هایی ساخته شــده که قسمتـی از آنها صخره های عظیم و یکپارچه بوده و یا آنها را در کوه تراشیده اند .