بیستون نام مجموعه ای بی نظیر از تاریخ ایران است که در شهرستان هرسین در 36 کیلومتری شمال کرمانشاه واقع شده است و به ثبت تاریخی 70 رسیده است. نقوش تاریخی بیستون که در سینه کوهی به بلندی صد پا در کنار جاده همدان به کرمانشاه باقی مانده متعلق به دوران هخامنشی است. در این صفحه بزرگ حجاری داریوش با قامتی بلند و چهره ای جذاب در حالت ایستاده مشاهده میشود بر بالای سر داریوش نقش فروهر در عالم پرواز حک شده است

تخت سلیمان (آتشکده آذرگشنسب) که در فاصله 45 کیلومتری شمال شرق بخش تکاب از توابع استان آذربایجان غربی و روستای تخت سلیمان (در گذشته نصرت‌آباد) و به ثبت تاریخی 308 ، بر روی بستری طبیعی (صفه) که از رسوبات آب دریاچه تشکیل شده و از سطح زمین های زراعتی 20 متر ارتفاع دارد ساخته شده است.

این کلیسا که در 16 کیلومتری غرب جلفا واقع شده و متعلق به قرن هشتم هجری به بعد و یا سده نهم میلادی می باشد . کلیسای سنت استپانوس به علت زلزله دچار آسیب‌های جدی شده بود که در دوران صفویه مورد مرمت و بازسازی قرار گرفت. این اثر در تاریخ ۱۵ اسفند ۱۳۴۱ با شماره ثبت ۴۲۹ به ‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده ‌است.

زیگورات چغازنبیل در جنوب غربی ایران، در استان خوزستان و در شهرستان شوش واقع شده‌است. این سازه در ۴۰ کیلومتری جنوب شرقی شهر باستانی شوش و ۳۵ کیلومتری غرب شهر باستانی شوشتر واقع است، اما به دلیل واقع شدن در غرب رودخانه دز، مرز این دو شهرستان، در تقسیمات کشوری جزء شهرستان شوش محسوب می‌گردد. این بنا در طول جغرافیایی ۴۸ دقیقه و ۳۰ ثانیه و پهنای جغرافیایی ۳۲ دقیقه‌است.

چُغازَنبیل نیایشگاهی باستانی‌است که در زمان ایلام (عیلامی‌ها) و در حدود ۱۲۵۰ پیش از میلاد ساخته شده‌است. چغازنبیل بخش به‌جامانده از شهر دوراونتش است.

بقعه و مسجد شیخ المحقَّقین سلطان شهاب الدّین اهری دارای ساختمان مفصل ، ایوان رفیع ، صحن مفرح ، و غرفات ، دو مناره و رواق است . داخل مسجد دارای کاشیکاری معرق و پنجره مشبک نیز میباشد ، در سردر ایوان شرقی کتیبه ای بخط رقاع در چهار سطر بر روی سنگ نقر گردیده ، در مجموعۀ بنای بقعه ومسجد تاریخ و کتیبه ای که دالّ بر زمان ساختمان مقبره باشد ملاحظه نشده است.

ارگ علیشاه یا مسجد علیشاه معرف بنای عظیم و با شکوهی از قرن هشتم هجری در تبریز است . ساختمان این بنا و منارهای مرتفع آن از آثار تاج الدین علیشاه تبریزی وزیر غازان خان ایلخان مغولی بوده است. اکنون از آن بنای عظیم و مشهور فقط قسمتی از دیواره های آجری محکم و قطور آن باقی مانده، و بقیه بنا بتدریج خراب و منهدم شده است. تاریخ ساختمان این بنای مشهور باید بین سالهای 716 - 736 هجری قمری باشد. ارگ تبریز در سال 1310 شمسی به شماره تاریخی 170 ثبت شده است.

بنای اصلی مسجد کبود تبریز متعلق به زمان جهانشاه قره قویونلو و نیمه دوم قرن نهم هجری است. بانی این بنا صالحه دختر جهانشاه بوده است. از آثار باقیمانده، عظمت و شکوه دیرین مسجد روشن و مبرهن است . سر در اصلی مسجد نمونه ممتازی از تزیینات کاشیکاری میباشد. در این سردر، معرق کتیبه ای بخط رقاع در متن لاجوردی و زمینه سفید نصب شده که از عالی ترین مظاهر زیبایی و کامل معرق کاری دوره اسلامی بشمار است.

این مسجد به ثبت تاریخی 192 رسیده است و بر روی مسجد تاریخی و قدیمی دوران سلجوقی ساخته شده است. این مسجد در کنار بازار قدیمی تبریز ساخته شده است و بازار قدیمی تبریز دورتا دور این بنا را گرفته است.

مقبره شیخ جبرائیل پدر شیخ صفی الدین اردبیلی ، در سه کیلومتری شمال اردبیل در دهکدۀ کلخوران واقع شده ، و متعلق به نیمه اول قرن دهم هجری است . ساختمان مقبره بنایی چهار گوش و آجری است که دارای ایوان و دو رواق و گنبد کاشیکاری است، این بقعه از لحاظ دارا بودن مقرنسهای گچی و کاشی کاری خاص و نقش و نگار فراوان و همچنین در کاربرد منبت و خطوط عالی اهمیت بسزائی دارد. این آرامگاه در سال 1031 هجری قمری زمان شاه عباس اول صفوی مرمت شده است. در اطراف صحن این بقعه قبور تاریخی فراوانی وجود دارد که از آن جمله : مقابر سید حمزه ، سید محمد عراقی و فیروزشاه است که بیشتر آنان از رجال و امراء و سرداران سلسله صفوی بشمار می آیند .

مجموعه ی بنای کنونی که بنام بقعۀ شیخ صفی نامیده میشود شامل : بیرون بقعۀ ( عالی قاپو) ، سردر ، حیاط بزرگ ، رواق ، مقبره شیخ صفی الدین ، حرم خانه ، مقبره شاه اسمعیل ، چینی خانه، مسجد جنت سرا، خانقاه ، چراغخانه ، چله خانه ، شهید گاه و متعلقات دیگری است که در حال حاضر در زمرۀ زیباترین ابنیه تاریخی و هنری ایران بشمار میرود.