در نزدیکی مهاباد دخمه ای از زمان ماد میباشد ، این دخمه سنگی دو طبقه که شامل چهار ستون سنگی و چند قبر است در بلندی واقعشده است، از نظر حجاری و ستون بندی در عداد مقابر مهم دوره ماد است (550-708 قبل از میلاد)

مهاباد ویرانه های اندرکش - شمال مهاباد محل شهر قدیمی در جنوب گردنه کاروشینکا - آثار کلکاتپه ( قلقاتپه ) طاق راکا ثبت تاریخی 9 - 10 - 11  

در دهکده اندرکش یا اندرقاش ، و در جنوب شرقی گردنه کاروشینکا و قلقاتپه بقایای شهری قدیمی دیده میشود، که دارای آثاری از دوران پیش از میلاد و اوائل دوره اسلام است، در نزدیکی این ویرانه ها دخمه ای به نام طاق را کا که از لحاظ شیوه سنگتراشی مانند دخمه های هخامنشی در تخت جمشید و نقش رستم فارس میباشد باقیمانده است. 

این کلیسا که بنام تادی مقدس هم نامیده میشود ، در دهکده قره کلیسای دهستان چالدران شهرستان ماکو برفراز تپه ای ساخته شده است، دارای گنبد هرمی شکل دوازده ترک میباشد، قسمت شرقی بنا از سنگ سیاه و قسمت وسطی و غربی آن با سنگ سفید تزئین گردیده ، در بدنه شرقی و قدیمی بنا محراب و تالار اجتماعات مذهبی احداث شده، همچنین در گوشه این بنا کتیبه ای بزبان ارمنی در روی سنگ نقر و نصب میباشد، متن کتیبه مربوط بساختمان اصلی و قدیمی کلیسا است، در سردر اصلی بنا کتیبه دیگری در روی سنگ بفرمان عباس میرزا قاجار دیده میشود، مفاد این کتیبه دال بر تعمیر ساختمان کلیسا در سال 1229 هجری است ، در خارج بنا نقوش برجستۀ فراوانی موجود میباشد.( ص 20 )  

اینپل تاریخی که رد شرق جاده اسفالته ماکو- تبریز قرار گرفته است دارای پنج چشمه میباشد و متعلق بدوران صفویه و قرن دهم هجری قمری است. بدنه این پل از سنگ ساخته شده و ارتفاع دهانه های آن متفاوت میباشد. پل پنج چشمه چندین بار مرمت شده است. 

این گورستان کهن که در مغرب مرز ترکیه و در 25 کیلومتری جنوب غربی ماکو واقع شده است متعلق بدوران ساسانیان میباشد

این دخمه سنگی که از سنگ تراشیده تعبیه شده و بنام ایوان فرهاد هم نامیده میشود متعلق بدوران ماد (قرن هشتم پیش از میلاد) است.  

نقوش برجسته سنگی خان تختی در تخته سنگی از کوه معروف به ( صورت بورنی ) بدین ترتیب نقر شده ، دو نفر در حالی که سوار اسب میباشد هر کدام تاج گلی از شخص پیاده ای که در مقابل آنان ایستاده میگیرند ، آثار نقش اسیری هم که در زیر پای سواران نقر گردیده بنظر میرسد، عده ای این نقوش را متعلق به اردشیر و شاپور اول و برخی از بهرام دوم و فرزند او میدانند. ( 293 - 242 میلادی ) 

این سنگتراشی از لحاظ ظرافت و هنر قابل مقایسه با سایر آثار دوره ساسانی و حجاری زیبای طاق بستان نمیباشد. 

این دخمه سنگی که در جنوب جلگه مغان جوق واقع شده بنام قلای هدر هم نامیده میشود و متعلق بدوران ماد میباشد. 

دخمه هدر 28 کیلومتری غرب شاهپور ثبت تاریخی 806  

این دخمه سنگی که در شمال جاده ماشین رو شاهپور صومای و نزدیک کوهستان قارنی یا رخ واقعشده متعلق بدوران ماد و در حدود 700 پیش از میلاد میباشد.

مسجد جامع رضائیه از بناهای نیمه دوم قرن هفتم هجری است، بنای طاق گنبد و شبستان بزرگ آجری آن از لحاظ معماری و ساختمان طاق و قطر پی بنا و استجکام بدنه سنگی قابل توجه میباشد، منظره خارجی گنبد شامل پایه آجری شانزده ترک است که منتهی به نوک گنبد میگردد. محراب مسجد از نظر گچبری و خطوط د رعداد زیباترین آثار هنری دوران مغول است. در قسمت پائین دو ستون گچبری دارد . در وسط کتبه ای بخط رقاع خوانده میشود، که معرف نام و نشان نقاش محراب و تاریخ سال 676 هجری است. گذشته از این کتیبه کتیبۀ دیگری در روی بدنه داخلی دیوار و گنبد ساخته شده ، که حاکی از ساختمان مسجد و تعمیرات بعدی آن میباشد. در کتیبه محراب نام گچبر و تاریخ بنا چنین خوانده میشود: 

« عمل عبدالمومن بن شرفشاه النقاش التبریزی فی شهر ربیع الاول سنه سته وسبعین وستمائه ».  

مسجد جامع رضائیه شامل زیباترین گچبری محراب مغولی و چند چشمه طاق بسیار جالب و گنبد متناسبی است