بهرام عابدینی
بهرام عابدینی
بهرام عابدینی
این مسجد که در شانزده کیلومتری بنات و صدوشانزده کیلومتری تبریز واقع شده متعلق بقرن دهم هجری و زمان سلطنت شاه طهماسب صفوی و دارای تاریخ سال 951 هجری قمری است. اهم بنای این جامع شبستان آن است که کلاً دارای 36 ستون چوبی با سر ستونهای مقرنس و نقش و نگار میباشد و بر طبق کتیبه ، بانی مسجد دختر منصور بیک در زمان پادشاهی شاه طهماسب اول صفوی بوده است
این مسجد که در کوی سالارخانه قرار دارد از بناهای دوران صفوی و زمان شاه طهماسب اول میباشد، ستونهای داخل بنا و سقف مسجد از تیر چوبی بوده که دارای آثار نقاشی است .
آرامگاه ملامعصوم که در 4 کیلومتری جنوب شهر مراغه واقعشده متعلق بقرن نهم هجری قمری میباشد. این آرامگاه دارای شبستان مستطیلی شکل و گنبد و حجرات و چندین غرفه و دهلیز و رواق میباشد. در درون شبستان و بر بدنه های سنگی آن کتیبه هائی از آیات کلام الله مجید نقر شده و دارای مقرنس کاری نیز میباشد.
این ستون مدور سنگی که دارای پنج متر طول میباشد بشکل استوانه ای برجای مانده ( قطر آن 60 سانتیمتر و پیرامون آن 9/1 متر است ) و متعلق بقرن نهم و تاریخ 864 هجری قمری میباشد.
در روی این ستون سنگی نام بانی بنا و حجار آن بدین ترتیب نقر شده اس:
« کتیبه حسن خلیل الدین شیخ مجاهد شیخ بایزید شیخ شهاب الدین ، عمل علی حجار» . هم چنین اسامی یکعده از اقطاب و اعاظم شیوخ صوفیه آن عهد در روی ستون حجاری شده که خوشبختانه باقی و قابل قرائت است.
گنبد غفاریه مانند سایر مقابر مراغۀ بنائی است چهار گوش که بر روی صفحه سنگی و دخمه ای استوار گشته ، در چهار سمت بنا ستونهای آجری با نقوش لوزی جلب توجه مینماید. مدخل گنبد بسمت شمال ودر هرکدام از اضلاع آن دو طاق نما و یک حاشیه کتیبه تعبیه شده. تزیینات این بنا شامل کاشیهای رنگین سیاه و سفید و آب آسمان میباشد. کتیبه سردر حاکی بر این است که گنبد غفاریه در زمان ایلخانی ابوسعید بهادرخان( 716-736 هجری قمری ) ساخته شده است.
گنبد کبود برج هشت گوش آجری است، که بر روی قاعده سنگی استوار شده ، و در هر ضلع آن طاقنماهای آجری که توأم با مقرنس کاری است دیده میشود ، در زیر بنا دخمه ای قرار دارد .
بطور کلی سه طبقه قطار دور گردنه گنبد ، و حلشیه کتیبه کوفی و گچبریهای ظریف و طاق نماهای متناسب و نقوش فراوان باین بنا زیبائی و جلوۀ فراوانی بخشیده است. ساختمان این بنا را باواخر دوره سلجوقی و قرن ششم هجری نسبت میدهند و انتساب این بنا بقبر مادر هلاکو با وجود شهرتی که دارد مورد تأیید واقع نشده است. برخی از باستانشناسان تاریخ این برج را سال 593 هجری میدانند و بعضی دیگر بین سالهای 582 و 656 هجری ثبت کرده اند
دومین بنای تاریخی مراغه برج مدور آجری است، که در بالای سردر آن کتیبه کوفی مورخ بسال 563 هجری وجود دارد. در این بنا قطعات کاشی رنگین بکار رفته ، در قسمت تحتانی برج سرداب محل مقبره قرار دارد. از مفاد کتیبه این بنا نام صاحب برج معلوم نمیشود ، لیکن از لحاظ معماری و تزیین و آرایش و بالاخص رنگ آمیزی قابل توجه است. جذابیت و زیبائی و الوان مختلف کاشی و نقش و نگاری که در آن بکار رفته است مزیت خاصی باین برج داده است که از نظر پیشرفت هنر کاشی پزی در آن دوره حائز اهیمت میباشد.
گنبد سرخ قدیمترین بنای تاریخی مراغه است، ساختمان برج آجری مریع آن دارای گنبد هرمی شکل بوده است . در قسمت زیرین بنا سردابۀ محل قبر ساخته شدهاست. جلوخان و در گنبد در طرف شمال واقع و با هفت پله بدرون گنبد منتهی میشود. نمای خارجی مرکب از طاق نماهائی است که در هر طرف آن دو طاق نما که از سنگ و آجر سرخ رنگ ساخته شده نمودار است. سردر گنبد از لحاظ تزیین با کاشیکاری آبی رنگ و آجر کاری و گچبری ظریف و کتیبه کفی آجری و نقش و نگارهای گوناگون جذابیت خاصی به این بنا داده است.
از امتیازات مهم تزیینی این بنا اختلاط کاشی فیروزه ای و آبی در زمینه آجری و همچنین گچبری و نقوش هندسی آن است ، بر طبق مفاد کتیبه ای که در سردر بنا قرار دارد در سال 542 هجری ساخته شده است.
این بنا که جزء مزرات مراغه است بامر و دستور عبدالعزیزبن محمودبن سعد ساخته شده است.
مسجد جامع طسوج که در 33 کیلومتری شمالغربی شبستر و 96 کیلومتری شهرستان تبریز قرار گفته است طبق کتیبه سردر آن در اواخر قرن دهم هجری قمری بسال 989 ساخته شده است . این مسجد دارای دو مناره و شبستان نسبتاً بزرگ با 42 ستون و طاقهای جناقی آجری گنبددار است.
این مسجد که دارای شبستانی با 60 ستون کوچک و بزرگ و محراب کاشیکاری بر جسته با نقوش اسلیمی و طلائی میباشد متعلق بقرن نهم هجری قمری است.